Bilans – aktywa

tym razem podrozdział pracy licencjackiej

Bilans jest podstawowym sprawozdaniem finansowym jednostek gospodarczych. Dostarcza on informacji o sytuacji majątkowej i finansowej firmy. Sporządza się go na podstawie zweryfikowanych danych wynikających z ewidencji się księgowej. Ujmuje się w nim pozycje aktywów i pasywów w wysokości ich stanów na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych poprzedniego i bieżącego roku obrotowego. Kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości powstałe w wyniku przyszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych, w rachunkowości określa się mianem aktywów. Inna będzie struktura aktywów w przedsiębiorstwie handlowym, inna w przemysłowym, a jeszcze inna w jednostce budżetowej. Środki te występują w różnej postaci. Biorąc pod uwagę określone kryteria klasyfikacyjne, można je ujmować w jednorodne grupy. Najczęściej stosowanym kryterium klasyfikacji majątki jest podział z punktu widzenia sposobu jego przekształcania z jednego rodzaju w drugi, czyli według wzrastającej płynności, a więc możliwości jego spieniężenia[1].

W ramach aktywów jednostek gospodarczych wyodrębnia się (zob. tab. nr 2)[2]:

  • Aktywa trwałe;
  • Aktywa obrotowe.

Tab. nr 2. Aktywa jednostek gospodarczych

Aktywa trwałe Wartości niematerialne i prawne Koszty zakończonych prac rozwojowych

Wartość firmy

Inne wartości niematerialne i prawne

Zaliczka na wartości niematerialne i prawne

Rzeczowe aktywa trwałe Środki trwałe

Środki trwałe w budowie

Zaliczka na środki trwałe w budowie

Należności długoterminowe  
Inwestycje długoterminowe Nieruchomości

Wartości niematerialne i prawne

Długoterminowe aktywa finansowe

Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Inne rozliczenia międzyokresowe

Aktywa obrotowe Zapasy Materiały

Półprodukty i produkcja w toku

Produkty gotowe

Towary

Zaliczki na dostawy

Należności krótkoterminowe Należności z tytułu dostaw i usług o okresie spłat:

–          do 12 miesięcy,

–          powyżej 12 miesięcy

Należności z tytułu podatków, dotacji, ceł ubezpieczeń społecznych oraz innych świadczeń

Inne należności

Należności dochodzone droga sądową

Inwestycje krótkoterminowe Krótkoterminowe aktywa finansowe:

–          udziały lub akcje,

–          inne papiery wartościowe,

–          udzielone pożyczki,

–          inne krótkoterminowe aktywa finansowe,

–          środki pieniężne i inne aktywa pieniężne

Inne inwestycje krótkoterminowe

Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe  

Źródło: opracowanie własne

Wartości niematerialne i prawne to te elementy własności, których wartość nie istnieje lub nie jest reprezentowana przez rzeczy, które dadzą się dotknąć, zmierzyć, zważyć przy użyciu jednostek pomiaru typowych dla rzeczy o właściwościach fizycznych[3]. Wartości niematerialne i prawne są zaliczane do aktywów trwałych, które stanowią zasoby majątkowe jednostki posiadające wiarygodna wartość, powstałe w wyniku przyszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych[4]. Wartości niematerialne i prawne to aktywa trwałe nabyte przez jednostkę, będące prawami majątkowymi nadającymi się do gospodarczego wykorzystania, a w szczególności prawa autorskie, prawa pokrewne, prawo do projektów, wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów zdobniczych, licencji know-how oraz programy komputerowe.

Rzeczowy majątek trwały regulowany jest przez MSR 16 i do rzeczowych składników majątku trwałego zalicza się aktywa rzeczowe które[5]:

  • utrzymuje w celu wykorzystania w procesie produkcji dóbr, przy dostawach towarów lub świadczeniu usług, w celu oddania do używania innym podmiotom na podstawie umowy najmu lub w celach administracyjnych oraz
  • z oczekiwaniami będą wykorzystywane dłużej niż jeden rok.

Finansowy majątek trwały obejmuje równowartość tej części aktywów trwałych jednostki gospodarczej, która jest bezpośrednio zaangażowana w działalności innych jednostek i przynosi jej określone korzyści[6]. Należą do niego najczęściej akcje, obligacje, udziały w innych podmiotach gospodarczych, udzielone długoterminowe pożyczki, długoterminowe papiery wartościowe itp. Charakterystyczną cechą tej grupy aktywów jest podstawowa cecha majątku trwałego, a mianowicie inwestycja o charakterze długoterminowym.

Aktywa obrotowe obrotowy obejmuje te aktywa, które charakteryzuje krótki okres użytkowania – nie dłuższy niż jeden rok. Oznacza to, że podlegają one stałemu procesowi i zużywania się i związane są z cyklem produkcyjnym jednostki[7].

Aktywa obrotowe charakteryzują się dużą płynnością tzn. szybkością zmiany na pieniądze. Związane jest to ze tzw. „ruchem okrężnym”. Jeśli aktywa obrotowe krążą szybciej, a cykle obrotowe powtarzają się często, jednostka gospodarcza otrzymuje nowe środku pieniężne, które umożliwiają jego dalszy rozwój. O płynności aktywów decyduje w dużym stopniu ich struktura, czyli procentowy udział poszczególnych grup aktywów obrotowych w całości przyjętej za 100%[8].

[1] Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem; praca pod red. Walczak M.; Wyd. PWE; Warszawa 2002r.; s.80

[2] Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem; op. cit.; s.80

[3] Kamel-Sowińska A.; Wartość firmy; Wyd. PWE; Warszawa 2006r.; s. 16

[4] Wieczorek I.; Wycena wartości niematerialnych i prawnych; Przegląd Podatkowy nr 4/2004r.

[5] Martyniuk T.; Rzeczowy majątek trwały – wycena i ewidencja; Wyd. ODDK; Gdańsk 2008r.; s. 7

[6] Gmutrasiewicz M.; Karmańska A.; Olchowicz J.; Rachunkowość finansowa; Wyd. DiFiN; Warszawa 1966r; s. 55

[7] Kuczyńska-Cesarz A.; Rachunkowość; Wyd. Difin; Warszawa 2001r.; str.103-104

[8] Zysnowska A.; Rachunkowość finansowa od podstaw; Wyd. Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o.; Gdańsk 2002r. s.32